NFZ na krawędzi? Co naprawdę wydarzyło się w 2025 roku i dlaczego szpitale powiatowe boją się 2026
Czy polska ochrona zdrowia właśnie wchodzi w rok, w którym „coś pęknie”? Końcówka 2025 roku była pełna alarmistycznych nagłówków: NFZ upada, szpitale nie mają z czego płacić, lekarze zarabiają krocie, porodówki znikają z mapy, a pacjenci zostaną z niczym. Tylko że między medialną paniką a realnym życiem szpitala jest przepaść. O tej różnicy rozmawiamy w „Po pierwsze Pacjent” z dr Zbigniewem Królem – prezesem Milickiego Centrum Medycznego i adiunktem Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu.
To rozmowa bez politycznych haseł, za to z perspektywą osoby, która codziennie odpowiada za to, czy oddziały działają, personel ma za co pracować, a pacjent otrzyma świadczenie wtedy, gdy go potrzebuje.
Rok 2025: „ekstremalnie trudny”, bo nie dało się nic zaplanować
Dla wielu szpitali, szczególnie powiatowych, 2025 rok był trudny z jednego zasadniczego powodu: zniknęła przewidywalność. Wcześniej istniały choćby orientacyjne reguły dotyczące finansowania i rozliczania nadwykonań. W 2025 ten mechanizm przestał działać.
Nadwykonania – świadczenia wykonane ponad limit – stały się kluczowym problemem. System wysyłał sygnał „leczcie więcej”, ale coraz częściej nie gwarantował zapłaty. Szpitale znalazły się w pułapce: pacjentów nie można było odesłać, a bilans finansowy zaczął się rozsypywać.
„To przez lekarzy”. Dlaczego społeczeństwo tak łatwo kupuje tę narrację?
W 2025 roku powróciła fala oskarżeń, że za problemy szpitali odpowiadają rosnące wynagrodzenia personelu. To narracja nośna, bo prosta – i właśnie dlatego myląca.
Podwyżki systemowe dotyczą głównie pracowników etatowych, podczas gdy wielu lekarzy pracuje na kontraktach. W debacie publicznej to rozróżnienie niemal nie istnieje. Do tego dochodzą medialne sensacje o „200 tysiącach miesięcznie”, które mieszają dyżury, kilka miejsc pracy i działalność prywatną. Efekt? Pacjent widzi nagłówek i przenosi go na lekarza z lokalnego szpitala, choć realia są zupełnie inne.
Swoją rolę odgrywają też media społecznościowe. Styl życia prezentowany przez niewielką grupę lekarzy bywa odbierany jako norma, co napędza gniew i podatność na czarny PR wobec całego środowiska.
Patologie finansowania: dlaczego „zniesienie limitów” nie skróciło kolejek?
Dobrym przykładem systemowej iluzji jest ambulatoryjna opieka specjalistyczna. Zniesienie limitów miało skrócić kolejki, tymczasem w praktyce nie poprawiło dostępności. Pojawiły się za to mechanizmy premiujące ilość, a nie jakość świadczeń.
Jeśli płaci się „za usługę”, a nie pilnuje logiki całości, system zaczyna produkować aktywność, która nie przekłada się na realną poprawę sytuacji pacjentów. Kolejki zostają, a budżet jest coraz bardziej napięty.
Najważniejsze momenty w 60 sekund
Zamykanie porodówek: dramat czy konieczność?
Porodówki stały się symbolem 2025 roku. Jedni widzą w ich zamykaniu dowód upadku systemu, inni – racjonalną decyzję. W rzeczywistości najczęściej decydują braki kadrowe, zwłaszcza neonatologów i anestezjologów.
Porodówka to nie tylko sala porodowa, ale całodobowy zespół specjalistów. W miejscach, gdzie rodzi się około 300 dzieci rocznie, utrzymanie takiego zabezpieczenia bywa niemożliwe. To przestaje być kwestia ambicji, a staje się kwestią bezpieczeństwa.
Czy po zamknięciu porodówki kobiety rodzą „na SOR-ze”?
To jeden z najczęściej powtarzanych straszaków. W praktyce – nie. Szpitale mają procedury i kierują pacjentki do placówek z pełnym zabezpieczeniem. To standard, nie improwizacja.
Szpital powiatowy nie musi robić wszystkiego. Może robić mniej, ale lepiej
Najważniejszy wniosek z tej rozmowy jest prosty: szpital powiatowy nie powinien być kopią dużego ośrodka. Próba robienia wszystkiego prowadzi do przeciętności. Lepszym rozwiązaniem jest plan medyczny oparty na specjalizacji i współpracy.
W Miliczu rozwijane są dwa kierunki: psychiatria (w tym opieka koordynowana dla dzieci) oraz ortopedia połączona z nowoczesną rehabilitacją. To podejście, w którym „powiatowy” przestaje oznaczać „gorszy”, a zaczyna oznaczać „skuteczny”.
Komercja w szpitalu: prywatyzacja czy wentyl bezpieczeństwa?
Komercja w szpitalach budzi emocje, ale często jest po prostu odpowiedzią na niedoszacowane kontrakty NFZ. Dodatkowe źródła przychodu pozwalają utrzymać zespoły, sprzęt i ciągłość leczenia pacjentów w systemie publicznym.
Co istotne, procedury komercyjne nie muszą oznaczać „taśmy”. W dobrze zorganizowanym modelu obejmują kwalifikację, bezpieczeństwo i rehabilitację jako jeden proces.
Co dalej: 2026 jako test dojrzałości systemu
Rok 2026 może być rokiem decyzji. Nie muszą one oznaczać masowego zamykania szpitali, lecz ich przekształcanie, regionalną współpracę i jasny katalog świadczeń dla szpitali powiatowych – wraz z adekwatnym finansowaniem.
Najważniejsze jednak, by przestać straszyć pacjentów. Ochrona zdrowia nie psuje się przez jedną grupę zawodową. Psuje się wtedy, gdy złożone problemy próbuje się tłumaczyć prostymi hasłami.
