Subskrybuj

Tag: Szpital im. Orłowskiego w Warszawie

  • Zespoły otępienne – jak rozpoznać i gdzie szukać pomocy? Odcinek 43

    Zespoły otępienne – jak rozpoznać i gdzie szukać pomocy? Odcinek 43

    Choroby neurodegeneracyjne

    Choroby neurodegeneracyjne charakteryzują się postępującą utratą neuronów, czyli kluczowych komórek nerwowych odpowiedzialnych za prawidłowe funkcjonowanie mózgu. Profesor Urszula Fiszer, zwracając uwagę na znaczenie neuronów, podkreśla: „Neurony to komórki nerwowe w mózgu, które odpowiadają za jego pracę, za wszystkie nasze funkcje, nie tylko intelektualne, ale także za funkcje ruchowe. Bez neuronów nie funkcjonujemy.” Zniszczenie tych komórek prowadzi do problemów z poruszaniem się (ataksją) lub obniżeniem sprawności umysłowej (demencją), co jest charakterystyczne dla chorób takich jak Alzheimer czy Parkinson.

    Wśród najczęściej występujących schorzeń neurodegeneracyjnych wymiania się:

    • Chorobę Alzheimera
    • Chorobę Parkinsona
    • Choroby prionowe, rzadkie schorzenia powodujące szybko postępujące demencję.
    • Stwardnienie zanikowe boczne
    • Choroba Huntingtona
    • Ataksję rdzeniowo-móżdżkowa
    • Rdzeniowy zanik mięśni

    Gość odcinka wyjaśnia, że utrata neuronów w tych chorobach sprawia, że nasz mózg i ciało przestają funkcjonować tak, jak powinny. To trochę jak roślina bez wody, bez zdrowych neuronów, nasze ciało i umysł nie mogą prawidłowo pracować.

    Przyczyny

    Chociaż starsze osoby są najczęściej dotknięte chorobami neurodegeneracyjnymi, ważne jest, aby pamiętać, że również młodsze pokolenia mogą być na nie narażone. Nawet dzieci i młodzież mogą doświadczać zmian w mózgu, które zwiększają ryzyko rozwoju zespołu otępiennego w przyszłości. Jak zauważa profesor Fiszer, otępienie nie jest zarezerwowane wyłącznie dla osób w podeszłym wieku. Otępienie o wczesnym początku może dotknąć osoby nawet w wieku 30 lat.

    Zarówno genetyczne predyspozycje, jak i czynniki środowiskowe, w tym urazy głowy czy ekspozycja na substancje toksyczne, mogą przyczyniać się do rozwoju chorób neurodegeneracyjnych zarówno u osób starszych, jak i młodszych. To przypomnienie, że neurodegeneracja to zagadnienie, które dotyczy nas wszystkich, bez względu na wiek. Ekspertka podkreśla znaczenie profilaktyki oraz wczesnego rozpoznawania sygnałów ostrzegawczych.

    Zrozumienie zespołu otępiennego

    Zespół otępienny reprezentuje globalny i trwały spadek sprawności intelektualnej, wynikający z rozległego i nieodwracalnego uszkodzenia mózgu. Jest to stan, który może pojawić się jako konsekwencja różnych chorób neurodegeneracyjnych, w tym choroby Alzheimera, jednak objawia się szerszym spektrum problemów niż tylko utrata pamięci. Prof. Urszula Fiszer podkreśla, że zespół otępienny może prowadzić do narastających ograniczeń w wielu obszarach funkcjonowania człowieka, nie tylko w zakresie pamięci i uczenia się, ale także zdolności rozumowania, planowania działań, komunikacji czy orientacji w czasie i przestrzeni.

    Typowe objawy zespołu otępiennego obejmują:

    • Problemy z pamięcią i zdolnością uczenia się
    • Utrudnione rozumowanie, liczenie, abstrahowanie i pojmowanie nowych sytuacji
    • Zmniejszone kompetencje językowe i trudności komunikacyjne
    • Problemy z orientacją w czasie, przestrzeni, a nawet rozpoznawaniem własnej tożsamości

    Pani profesor wskazuje także na istotne zmiany emocjonalne i motywacyjne, zmiany osobowości oraz postępujący spadek samodzielności jako integralne części zespołu otępiennego. Te zmiany wpływają nie tylko na osobę chorą, ale i na jej otoczenie, rodzinę, przyjaciół, którzy muszą dostosować się do nowej sytuacji i znaleźć sposoby na wsparcie swoich bliskich.

    Aktywność a neurodegeneracja

    W kontekście walki z chorobami neurodegeneracyjnymi, utrzymanie aktywności fizycznej oraz umysłowej przez osoby starsze jest niezwykle istotne. Urszula Fiszer podkreśla, jak szkodliwy może być jej brak. To właśnie siedzący tryb życia, brak ruchu i zainteresowań może przyspieszać rozwój choroby, a nawet pogłębiać jej objawy. W jej opinii, kluczem do zdrowia psychicznego i fizycznego jest aktywne uczestnictwo w życiu społecznym, które powinno być wspierane zarówno przez rodzinę, jak i przez programy społeczne.

    W rozmowie wskazuje się na dwie grupy seniorów: tych, którzy emeryturę traktują jako okazję do aktywności i nowych doświadczeń, oraz tzw. „kanapowców”, którzy po zakończeniu życia zawodowego ograniczają swoją aktywność do minimum. Gość odcinka zwraca uwagę, że aktywizacja seniorów jest możliwa przez proponowanie im aktywności dostosowanych do ich zainteresowań i preferencji, co jest niezbędne dla opóźnienia objawów zespołu otępiennego oraz innych chorób neurodegeneracyjnych.

    Inicjatywy społeczne

    Urszula Fiszer podkreśla również znaczenie indywidualnego podejścia i inicjatyw lokalnych, które mogą motywować osoby starsze do większej aktywności. Działania na rzecz aktywizacji seniorów powinny być wspierane na różnych poziomach – przez rodziny, społeczności lokalne oraz programy rządowe. Istotna jest tu również rola edukacji społecznej, która ma na celu zmianę podejścia do starości i pokazanie, że seniorzy są ważną i aktywną częścią społeczeństwa.

    Gość odcinka apeluje o zwiększoną świadomość społeczną dotyczącą wpływu aktywności fizycznej i umysłowej na opóźnienie lub łagodzenie objawów chorób neurodegeneracyjnych. Podkreśla, że każdy z nas ma potencjał, aby wspierać osoby starsze w ich codziennym dążeniu do zdrowia i dobrego samopoczucia, a także w zapobieganiu chorobom, które mogą znacząco wpływać na jakość ich życia.

    Wyzwania

    W obliczu chorób neurodegeneracyjnych, pacjenci i ich rodziny stają przed wyzwaniami, które wykraczają daleko poza aspekty medyczne. Urszula Fiszer podkreśla, że jednym z największych barier w walce z tymi chorobami jest społeczna stygmatyzacja osób dotkniętych tym schorzeniem. Społeczeństwo często nie jest gotowe na akceptację osób z chorobą neurodegeneracyjną. Zwraca uwagę na problemy związane nie tylko z zaawansowanymi stadiami choroby, ale także z sytuacjami, gdy osoba jest jeszcze fizycznie sprawna, lecz zmiany w mózgu już są widoczne.

    W kontekście chorób neurodegeneracyjnych, niezmiernie ważne staje się nie tylko profesjonalne wsparcie medyczne, ale także humanizacja medycyny, czyli podejście, które stawia na pierwszym miejscu człowieka i jego potrzeby. Prowadząca program przypomina, że wielu pacjentów zmagających się z chorobami neurodegeneracyjnymi pozostaje nierozpoznanych i nieobjętych odpowiednią opieką, często zostając samotnymi w codziennym życiu. Spotykamy ich w różnych sytuacjach, gdzie ich trudności mogą być mylnie interpretowane jako powolność czy niezdecydowanie: „Nie powinniśmy się irytować na osobę starszą, która dłużej liczy pieniądze przy kasie, czy nie może przypomnieć sobie słowa, którego chce użyć,” zaznacza. Takie sytuacje wymagają od nas empatii i zrozumienia, że za tymi zachowaniami może kryć się walka z chorobą, której nie jesteśmy w stanie dostrzec na pierwszy rzut oka. To przypomnienie, że każdy z nas może przyczynić się do budowania bardziej empatycznego społeczeństwa, szczególnie wobec osób starszych, które mogą zmagać się z ograniczeniami wynikającymi z neurodegeneracji.

    Edukacja społeczna i budowanie świadomości wokół chorób neurodegeneracyjnych są niezbędne, by przełamać stygmatyzację i promować bardziej otwarte i akceptujące społeczeństwo. Trzeba pracować nad zmianą percepcji chorób neurodegeneracyjnych, pokazywać, że pacjenci to nadal pełnoprawni członkowie społeczeństwa, którzy zasługują na szacunek, zrozumienie i wsparcie. Zmiana podejścia do chorób neurodegeneracyjnych i osób z nimi żyjących może prowadzić do lepszego włączenia społecznego, zmniejszenia poczucia izolacji oraz poprawy ogólnej jakości życia pacjentów i ich rodzin.

    Program „Po pierwsze Pacjent” jest dostępny na wielu platformach, w tym na Spotify, Apple Podcasts oraz Google Podcasts.

    Źródło