Endometrioza
Endometrioza jest przewlekłą chorobą, która dotyka kobiety przede wszystkim w wieku rozrodczym. Polega na tym, że komórki błony śluzowej macicy (endometrium) przemieszczają się poza jamę macicy, najczęściej do jamy brzusznej, gdzie przyczepiają się do różnych narządów i wywołują stan zapalny. Dr Maciej Pliszkiewicz zaznacza, że endometrioza może prowadzić do przewlekłego bólu, niepłodności oraz wielu innych dolegliwości, które znacznie obniżają jakość życia pacjentek.
Mimo że choroba jest stosunkowo powszechna, jej diagnoza może być trudna, co prowadzi do opóźnień w leczeniu. Dr Pliszkiewicz zauważa, że od momentu pojawienia się pierwszych objawów do postawienia właściwej diagnozy może minąć nawet 8 lat. Pacjentki często słyszą, że ich bóle menstruacyjne są normalne lub wynikają z ich „natury”, co opóźnia właściwe rozpoznanie i leczenie.
Diagnostyka
Diagnostyka endometriozy często rozpoczyna się od szczegółowego wywiadu medycznego i oceny objawów pacjentki. Dr Pliszkiewicz mówi o tym, że kluczowym elementem diagnostyki jest dobrze przeprowadzone badanie ginekologiczne oraz dokładne USG dopochwowe. W większości przypadków, doświadczony ginekolog jest w stanie z dużą pewnością zdiagnozować endometriozę na podstawie tych badań.
Lista ośmiu pytań, które pomagają w diagnozowaniu endometriozy:
- Czy ból miednicy występuje ciągle i zmienia się jego natężenie w zależności od fazy cyklu miesiączkowego?
- Czy ból pojawia się przed miesiączką?
- Czy ból miesiączkowy utrzymuje się przez kilka dni i powoduje konieczność zwalniania się z pracy lub szkoły?
- Czy ból pojawia się podczas owulacji?
- Czy występują bolesne wypróżnienia, zwłaszcza w określonych fazach cyklu?
- Czy występują krwawienia z odbytu bez związku z innymi chorobami?
- Czy ból pojawia się podczas stosunku?
- Czy występują inne dolegliwości bólowe, które są zależne od faz cyklu miesiączkowego?
Odpowiedzi na te pytania mogą dać nawet 90% pewności co do diagnozy endometriozy. Dokładne zbadanie pacjentki oraz zadawanie właściwych pytań jest bardzo ważnym elementem procesu diagnostycznego.
Ciąża
Endometrioza jest jedną z głównych przyczyn niepłodności u kobiet. Szacuje się, że około 40-50% przypadków niepłodności żeńskiej jest związanych z endometriozą. Tkanka endometrialna poza macicą może prowadzić do powstawania zrostów, torbieli jajników oraz innych zmian, które utrudniają zapłodnienie i implantację zarodka. Dodatkowo, zmiany te mogą powodować stany zapalne i zakłócać funkcjonowanie układu rozrodczego, co dodatkowo utrudnia zajście w ciążę.
Gość odcinka zwraca uwagę, że leczenie endometriozy może zwiększyć szanse na zajście w ciążę. Leczenie to może obejmować zarówno terapię farmakologiczną, jak i operacyjną. Ważne jest, aby pacjentki starające się o ciążę były diagnozowane i prowadzone przez specjalistów, którzy mają doświadczenie. Wczesne i właściwe leczenie może poprawić płodność oraz zwiększyć szanse na pomyślne zajście w ciążę i jej donoszenie.
Warto również zauważyć, że wielokrotne usuwanie torbieli jajników może negatywnie wpływać na funkcje rozrodcze kobiety. Dr Pliszkiewicz podkreśla, że nie należy wielokrotnie operować pacjentki z torbielami, gdyż może to prowadzić do trwałych uszkodzeń jajników. Zamiast tego, kluczowe jest zrozumienie, że każda operacja powinna być dokładnie przemyślana i dostosowana do indywidualnych planów ciążowych pacjentki.
Leczenie farmakologiczne
Leczenie farmakologiczne jest często pierwszą linią terapii w przypadku endometriozy. Może obejmować stosowanie leków przeciwbólowych, hormonalnych środków antykoncepcyjnych oraz innych leków hormonalnych, które mają na celu zmniejszenie objawów bólowych i zahamowanie wzrostu tkanki endometrialnej. Terapia farmakologiczna powinna być dostosowana do indywidualnych potrzeb pacjentki.
Jak każdy lek, leki stosowane w leczeniu endometriozy mogą mieć również skutki uboczne. Ważne jest, aby pacjentki były świadome tych potencjalnych skutków ubocznych i regularnie konsultowały się z lekarzem w celu monitorowania ich stanu zdrowia i dostosowania leczenia do aktualnych potrzeb. Skutki uboczne terapii hormonalnej mogą obejmować spadek libido, suchość pochwy, oraz migrenowe bóle głowy, zaburzenia nastroju albo wręcz zaburzenia o charakterze depresyjnym.
Leczenie operacyjne
W przypadkach, gdy leczenie farmakologiczne nie przynosi wystarczających rezultatów, konieczne może być leczenie operacyjne. Dr Pliszkiewicz, specjalizujący się w operacyjnym leczeniu endometriozy, zaznacza, że operacja polega na usunięciu jak największej ilości tkanki endometrialnej.
Najczęściej stosowaną metodą jest laparoskopia, która pozwala na dokładne usunięcie zmian z minimalnym uszkodzeniem otaczających tkanek. Dr Pliszkiewicz zwraca uwagę, że skuteczność operacji zależy od doświadczenia chirurga oraz precyzji wykonania zabiegu. Operacja nie jest zawsze konieczna, ale w niektórych przypadkach, szczególnie gdy endometrioza prowadzi do poważnych objawów bólowych lub niepłodności, może być najlepszym rozwiązaniem.
Decyzja o leczeniu operacyjnym zawsze należy do pacjentki, a lekarz powinien przedstawić jej wszystkie możliwe opcje oraz potencjalne korzyści i ryzyka związane z zabiegiem. Operacja powinna być dobrze przemyślana, szczególnie u młodych kobiet planujących ciążę. Wielokrotne operacje mogą negatywnie wpłynąć na funkcje rozrodcze jajników, co może utrudnić zajście w ciążę w przyszłości.
Warto również dodać, że leczenie operacyjne endometriozy wymaga współpracy doświadczonego zespołu medycznego. Składa się on z chirurgów, anestezjologów, pielęgniarek oraz innych specjalistów, którzy wspólnie dbają o bezpieczeństwo i skuteczność zabiegu. Dr Pliszkiewicz zaznacza, że operacje te są skomplikowane i mogą trwać od kilku do kilkunastu godzin, dlatego ważne jest, aby były przeprowadzane przez wyspecjalizowane ośrodki z odpowiednim zapleczem technicznym i doświadczeniem.
Program „Po pierwsze Pacjent” jest dostępny na wielu platformach, w tym na Spotify, Apple Podcasts oraz Google Podcasts.
Źródła
https://edraurban.pl/ssl/book-sample-file/endometrioza/pdf/endometrioza.pdf