Wcześniak wcześniakowi nierówny
W Polsce każdego roku rodzi się około 25 tysięcy wcześniaków, to nawet 7% wszystkich urodzeń. Ale, jak podkreśla prof. Ewa Helwich, wcześniaki to grupa niezwykle różnorodna. Dziecko urodzone w 36 tygodniu często bardzo szybko nadrabia zaległości, ale te, które przychodzą na świat w 23 czy 24 tygodniu ciąży, z masą ciała około 500 gramów, wymagają specjalistycznej, natychmiastowej opieki.
To właśnie ta najmłodsza grupa jest największym wyzwaniem dla lekarzy. Jak mówi prof. Helwich, dzieci urodzone przed 32 tygodniem, ważące mniej niż 1500 gramów, muszą być przeprowadzone przez proces adaptacji do życia poza łonem mamy krok po kroku, z ogromną uwagą i delikatnością.
W tych pierwszych dniach i tygodniach liczy się wszystko: od prawidłowego oddechu po najdrobniejsze odruchy. Niektóre dzieci potrzebują kilkunastu tygodni intensywnej terapii, by ich organizm nauczył się podstawowych funkcji życiowych. To czas, który wymaga cierpliwości, wiedzy i ogromnej wrażliwości całego zespołu medycznego.
Neonatologia
Neonatologia to jedna z najmłodszych i najbardziej wymagających dziedzin medycyny. Skupia się na dzieciach, które przychodzą na świat znacznie przed czasem, z niedojrzałymi organami i niską masą urodzeniową, często nieprzekraczającą kilograma. Jak opowiada prof. Ewa Helwich, początki tej specjalizacji w Polsce sięgają lat 80, kiedy intensywna terapia noworodków dopiero zaczynała się rozwijać.
Wielu lekarzy uczyło się tej trudnej sztuki niemal od zera, często za granicą, a pierwsze sukcesy były przełomowe. Od tamtej pory neonatologia przeszła ogromną drogę, dziś korzysta z najnowocześniejszego sprzętu i rozbudowanych procedur. Ale wciąż kluczowy pozostaje człowiek. Prof. Helwich zwraca uwagę, że neonatolog to nie tylko wybitny specjalista, ale też osoba o ogromnej empatii, odporności psychicznej i manualnych zdolnościach, pracująca często w warunkach skrajnego napięcia i niepewności. To zawód, który wymaga pełnego zaangażowania emocjonalnego i zawodowego.
WOŚP a najmłodsi
W latach 90 sprzęt do ratowania wcześniaków był w Polsce towarem deficytowym. Lekarze mieli wiedzę, ale często brakowało im podstawowych narzędzi do działania. Jak wspomina prof. Ewa Helwich, bez specjalistycznych inkubatorów, respiratorów czy pomp infuzyjnych wiele dzieci po prostu nie miało szans na przeżycie. Wtedy na scenę wkroczyła Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy – z entuzjazmem, energią i konkretnym wsparciem. Pierwsze urządzenia medyczne z czerwonym serduszkiem zaczęły pojawiać się na oddziałach neonatologicznych, dając lekarzom zupełnie nowe możliwości, a rodzicom nadzieję.
Z biegiem lat ta pomoc stała się nieocenionym filarem opieki nad najmłodszymi pacjentami. To właśnie dzięki WOŚP polska neonatologia mogła rozwijać się dynamicznie i skutecznie nadrabiać zapóźnienia w stosunku do krajów zachodnich. Jak podkreśla prof. Helwich, bez tej współpracy nie udałoby się osiągnąć obecnego poziomu opieki nad wcześniakami. Dzisiejsze wyniki leczenia, porównywalne z najlepszymi europejskimi standardami, to w dużej mierze efekt wspólnej pracy środowiska medycznego i fundacji, która od lat realnie wspiera najmłodszych.
Kompleksowa opieka, która daje realną szansę
Przez lata rodzice wcześniaków po wypisie ze szpitala zostawali z długą listą skierowań, terminów i pytań bez odpowiedzi. Choć dzieci wracały do domu, ich opieka medyczna się nie kończyła, przeciwnie, często dopiero się zaczynała. To właśnie z potrzeby uporządkowania i otoczenia maluchów wielospecjalistycznym wsparciem powstał nowy program pilotażowy – Kompleksowa Opieka Rozwojowa dla Dzieci Urodzonych Przedwcześnie, czyli KORD.
Jak tłumaczy prof. Ewa Helwich, program zakłada trzyletnie wsparcie rozwoju dziecka od chwili wypisu ze szpitala. Obejmuje m.in. regularne konsultacje z neonatologiem, neurologiem, fizjoterapeutą, psychologiem czy logopedą. Co ważne, nie tylko specjaliści oceniają postępy dziecka. W proces aktywnie włączeni są też rodzice, którzy wypełniają kwestionariusze rozwojowe i stają się pełnoprawnymi partnerami w tej opiece. To zupełnie nowe podejście, które – jeśli pilotaż się powiedzie ma szansę na stałe zmienić standardy opieki nad wcześniakami w całej Polsce.
Program „Po pierwsze Pacjent” jest dostępny na wielu platformach, w tym na Spotify oraz Apple Podcasts.


