Choroby układu sercowo-naczyniowego – dlaczego stanowią większe zagrożenie dla kobiet?
Choroby serca są największym zagrożeniem zdrowotnym kobiet – nawet większym niż nowotwory. Według danych, niemal 50% polskich kobiet umiera z powodu chorób układu krążenia, podczas gdy w przypadku mężczyzn jest to niespełna 40%. Częstość występowania schorzeń kardiologicznych, takich jak zawały, nadciśnienie czy miażdżyca, rośnie u kobiet szczególnie po okresie menopauzy, co jest związane ze spadkiem poziomu estrogenów. Ten naturalny hormon, chroniący serce i naczynia krwionośne, maleje po 50 roku życia, zwiększając ryzyko chorób sercowo-naczyniowych.
Oto najczęstsze schorzenia kardiologiczne, na które są narażone kobiety:
- Nadciśnienie tętnicze – podwyższone ciśnienie krwi, które może prowadzić do udaru lub zawału serca.
- Miażdżyca – odkładanie się blaszek miażdżycowych w tętnicach, co ogranicza przepływ krwi i zwiększa ryzyko zawału.
- Choroba wieńcowa – zwężenie tętnic wieńcowych, co skutkuje bólem w klatce piersiowej i może prowadzić do zawału serca.
- Niewydolność serca – stan, w którym serce nie jest w stanie pompować wystarczającej ilości krwi, powodując osłabienie organizmu.
Wpływ stresu na rozwój chorób naczyniowo sercowych u kobiet
Stres jest jednym z głównych czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych, a kobiety są szczególnie podatne na jego negatywny wpływ. Jak wyjaśnia dr n. med. Agnieszka Graczyk-Szuster, w ostatnich wytycznych Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego stres został oficjalnie uznany za czynnik ryzyka dla chorób układu krążenia, zwłaszcza u kobiet. Wysoki poziom stresu powoduje uwalnianie hormonów, takich jak kortyzol, które w długiej perspektywie prowadzą do przewlekłego stanu zapalnego w organizmie i przyspieszonego tworzenia się blaszek miażdżycowych, zwiększając ryzyko zawału serca czy udaru.
Kobiety szczególnie silnie odczuwają skutki przewlekłego stresu, ponieważ często pełnią wielorakie role: zawodowe, rodzinne, społeczne. Dr n. med. Graczyk-Szuster podkreśla, że kobiety w średnim wieku mogą doświadczać stresu wynikającego zarówno z obowiązków zawodowych, jak i osobistych, takich jak opieka nad dziećmi i starszymi członkami rodziny. Tak zwany „zespół pustego gniazda,” obawy związane z menopauzą, czy zmiany w życiu osobistym dodatkowo obciążają psychikę, co może prowadzić do zaburzeń takich jak zespół Takotsubo, zwany „syndromem złamanego serca.” To schorzenie, na które szczególnie narażone są kobiety po 55 roku życia, imituje objawy zawału serca, jednak jego przyczyną jest silny stres emocjonalny.
Terapia jako istotny element w profilaktyce i leczeniu chorób sercowo-naczyniowych
W leczeniu chorób sercowo-naczyniowych coraz większą wagę przywiązuje się do terapii psychologicznej i wspierających form pracy nad stresem. Jak zaznacza dr Agnieszka Graczyk-Szuster, terapia staje się kluczowym narzędziem dla pacjentek, które często mierzą się z wieloma obciążeniami emocjonalnymi związanymi z obowiązkami zawodowymi, opieką nad bliskimi i wyzwaniami życia codziennego. Tego rodzaju stres może znacznie wpływać na zdrowie serca, prowadząc do takich problemów jak nadciśnienie czy przyspieszone starzenie układu naczyniowego. Terapia wspiera pacjentki w wypracowaniu skutecznych strategii radzenia sobie ze stresem i pomaga zmniejszyć jego fizyczne objawy, takie jak kołatanie serca, bóle w klatce piersiowej czy ogólne napięcie.
Regularna terapia z psychologiem lub terapeutą pozwala także na głębszą refleksję nad własnymi emocjami, co może znacząco obniżyć poziom chronicznego stresu. Uświadomienie pacjentkom wpływu emocji na zdrowie somatyczne stanowi jeden z pierwszych kroków do poprawy stanu zdrowia. Długoterminowa terapia może być pomocna w zarządzaniu stresem związanym z pracą czy życiem osobistym, co przekłada się na lepszą profilaktykę zdrowia sercowo-naczyniowego.
Rola profilaktyki w zdrowiu sercowo-naczyniowym kobiet
Profilaktyka to fundament zdrowia sercowo-naczyniowego, szczególnie w przypadku kobiet, które częściej niż mężczyźni umierają na zawały i inne choroby układu krążenia. Jak podkreśla gość odcinka, dbanie o zdrowie serca powinno zaczynać się już po czterdziestce, a najlepiej – dużo wcześniej. Kluczowe jest regularne monitorowanie podstawowych parametrów zdrowotnych, takich jak ciśnienie krwi, poziom cholesterolu oraz poziom cukru we krwi. W Polsce program Profilaktyka 40+ umożliwia wykonanie niezbędnych badań bezpłatnie, co stanowi ważną okazję do wychwycenia niepokojących zmian na wczesnym etapie.
Profilaktyka to nie tylko badania – równie ważny jest zdrowy styl życia, obejmujący dietę bogatą w warzywa, owoce, produkty pełnoziarniste oraz regularną aktywność fizyczną. Nawet umiarkowana aktywność fizyczna, jak szybki marsz przez 30 minut dziennie, może znacząco zmniejszyć ryzyko rozwoju nadciśnienia czy chorób serca. Istotnym elementem troski o zdrowie serca jest także regularne życie seksualne, które poprzez uwalnianie endorfin pomaga redukować stres, poprawiać nastrój i korzystnie wpływa na ciśnienie krwi – kluczowy czynnik zdrowia sercowo-naczyniowego.
Warto również uświadamiać, jak ogromne znaczenie ma edukacja zdrowotna, nie tylko wśród kobiet, ale też w społeczeństwie jako całości. Uświadomienie sobie, jak ważne są regularne badania, zdrowe nawyki i równowaga psychiczna, pozwala zapobiec wielu problemom zdrowotnym, które mogą pojawić się na późniejszych etapach życia.
Program „Po pierwsze Pacjent” jest dostępny na wielu platformach, w tym na Spotify, Apple Podcasts oraz Google Podcasts.